Học tập trong mê cung của nền giáo dục

Khi bắt đầu nhìn nhận việc học tập cả đời là một con đường dài, chúng ta sẽ nhận thức rõ được những nguồn tri thức là vô tận, nhưng rõ ràng cách tiếp cận sẽ là đi vào mê cung đôi khi không có ngọn hải đăng cho chính mình. Tại sao? vì không phải khi bắt đầu một điều gì mới, học tập một thứ mới thì bộ não sẽ vận hành một cách có hệ thống, có trình tự nhịp nhàng và không có điểm thắt cổ chai. Nhìn rộng ra ngoài, những hoàn cảnh văn hóa phức tạp cũng khiến chúng ta gặp khó khăn trong việc duy trì học tập suốt đời.

Chúng ta không được tiếp cận những phương tiện quan trọng giúp phát triển tâm lý. Trường học chỉ dạy những kiến thức nên tảng mà chẳng đặt sự quan tâm đến trình độ tiếp thu hay sở thích của mỗi cá nhân. Thậm chí vẫn tồn tại những nơi mà con người ta chỉ mong có đủ trường lớp cho con em mình được đi học, chứ không phải mong con em mình giỏi toàn diện!

Tiền đề quan trọng nhất để học hỏi về bản chất con người cho đến nay vẫn còn rất thô sơ và chưa được đào tạo một cách có hệ thống từ những giai đoạn sơ khởi khi chúng ta bắt đầu đi trên con đường “học tập”. Nền giáo dục dậm chân có dạy chúng ta về những tiêu chuẩn đánh giá con người cũng như cách phân biệt giữa vấn đề nhị nguyên (tốt và xấu). Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa tự học được cách tự đánh giá các khái niệm cá nhân và vì thế phải sống cũng như đánh vật với những thiếu sót cho đến tận ngày hôm nay.

Khi trưởng thành, chúng ta vẫn coi những thành kiến, thiên kiến và sai lầm hình thành từ thời thơ ấu, thời vị thành niên như những điều luật tự nhiên, bền vững vì được kế thừa từ các thế hệ đi trước. Chúng ta vẫn chưa nhận thức được rằng bản thân đã bị cuốn vào mớ hỗn loạn của nền văn hóa phát triển thông tin nhanh nhưng độ sâu chuyển đổi thì nông, rằng những góc nhìn phiến diện sẽ không cho phép chúng ta nhìn nhận được bản chất của vấn đề. Cuối cùng chúng ta sẽ phân tích mọi thứ từ góc độ khi lòng tự trọng bị thổi phồng cho đến khi mỗi cá nhân đều trở nên quyền lực hơn.

“Làm cướp biển thì tốt hơn gia nhập Hải quân.” - Steve Jobs.

Câu trích dẫn trên khá tương đồng với câu chuyện “Skunk Works”. Khi bản thân hiểu rằng không có một phương pháp nào là tuyệt đối màu sắc mà phải đánh giá ở góc cạnh: Việc này có đang củng cố ý chí và động cơ (hoạt động), mục đích (hành động) giúp thực hiện việc tạo ra sản phẩm để liên kết mục tiêu lớn và giá trị mà bản thân mong muốn hay không? giúp bản thân tin vào những điều đang thực hiện hay không?

Làm thế nào thể vận hành tổ chức, với đầy đủ quy tắc và quy trình (Hải quân), có thể nuôi dưỡng được sự nổi loạn sáng tạo (Cướp biển) cần thiết để tạo ra những sản phẩm mới cải tiến vượt trội.

Nghe triết lý nó lạ lẫm khi tiếp cận về quản trị nhưng khi đọc rộng ra ở góc nhìn lớn hơn sẽ thấy những điểm tương đồng đến bất ngờ.

Và trong câu chuyện “Skunk Works” là câu chuyện làm bản thân mở rộng hơn khi đã đọc về mô hình SECI của người Nhật tạo ra “Ba”, là cách thúc đẩy sự sáng tạo và tri thức ẩn trong công việc.

Vậy Skunk Works là gì?

Đây là biệt danh của Phòng Nghiên cứu Phát triển Cao cấp (Advanced Development Programs) của tập đoàn Lockheed Martin, nổi tiếng với việc phát triển những máy bay tiên tiến, bí mật và mang tính cách mạng (như máy bay do thám U-2, SR-71 Blackbird, F-117 Nighthawk). Skunk Works trở thành hình mẫu cho việc tổ chức các nhóm R&D (Nghiên cứu & Phát triển) tách biệt, được trao quyền tự chủ cao để theo đuổi các dự án đột phá.

Nhưng Nguồn gốc tên gọi đúng lại là Skonk Works trong tác phẩm Li’l Abner của tác giả AL Capp và nó có một lịch sử thú vị liên quan đến ngành công nghiệp thực tế. Và vào đầu những năm 80, Steve Jobs, nhà đồng sáng lập Apple, đã thuê một tòa nhà nằm sau nhà hàng Good Earth ở Thung lũng Silicon, tập trung 20 nhà thiết kế tài năng tại đây, và hình thành skunk works của riêng mình để tạo nên chiếc máy tính Macintosh đầu tiên.

Tại sao cái tên lại phù hợp đến vậy?

1. Bí mật: Giống như nhà máy bí mật trong truyện tranh, Skunk Works thực tế cũng hoạt động một cách riêng biệt và bí mật trong tổ chức.
2. Sự đổi mới nhanh chóng: Nhóm được thành lập để làm việc nhanh chóng, bất chấp các quy tắc thông thường, để tạo ra các công nghệ đột phá, tương tự như cách những nhân vật trong truyện “chế tạo” mọi thứ theo cách của riêng họ.
3. Tinh thần “khác biệt”: Nó thể hiện một nhóm làm những việc kỳ lạ, khác thường so với phần còn lại của công ty.

Vậy có những nguyên tắc nổi bật từ những thông tin trên cho cá nhân và đội nhóm trong việc học tập?

1. Linh hoạt, tinh gọn & tự chủ.
2. Trao quyền hoàn toàn cho đội nhóm.
3. Tập trung cao độ vào mục tiêu, giảm thiểu báo cáo.
4. “Thử nghiệm nhanh, thất bại nhanh, học hỏi nhanh”.
5. Nghiên cứu và tách biệt khỏi sự tác động nhạy cảm xã hội.