Quản trị góc nhìn kiến thức

Khi lần đầu tiên đọc On Becoming a Leader” của Warren Bennis. Một trong những quan điểm được thể hiện khá hay, rất gần với quan điểm Henry Mintzberg đề cập trong Managing.

Cụ thể:

“Kiến thức quản trị” là một trong những chương trình giáo dục và đào tạo chính quy nhất trong và ngoài các trường đại học. Kiến thức quản trị chủ yếu dựa vào các “lý thuyết” về quản trị được nhào nặn và kết hợp lại để tạo nên hàng chục ngàn chương trình MBA (Thạc sĩ quản trị kinh doanh) mới mỗi năm. Khoảng cách giữa kiến thức quản trị và thực tế lãnh đạo tại nơi làm việc còn rất lớn, tạo nên hình ảnh biến dạng (và tiêu cực) về thế giới kinh doanh.

Giải quyết vấn đề, tuy là một phần rất quan trọng, nhưng vẫn còn cách xa so với quá trình sáng tạo mang tính con người mà một lãnh đạo cần có. Cái chúng ta cần không phải là kiến thức quản lý mà là kiến thức lãnh đạo. 

Những khóa học điển hình về giáo dục quản trị thường bắt đầu bằng những giả định rất mơ hồ như “Nếu bạn không biết mục tiêu của mình là gì, hãy xác định chúng”, hay “Nếu bạn không biết những khả năng giải pháp nào, hãy tìm cho đến khi thấy chúng”, hay “Nếu bạn không biết làm gì, thì hãy nghiên cứu (hay thuê tư vấn viên) để thiết lập mối quan hệ nhân quả trong các hoạt động của mình.”

Thật ra những gợi ý này cũng không hoàn toàn vô lý. Cũng cần có những kỹ năng giúp chúng ta xác định mục tiêu, nhưng chúng không mang lại hiệu quả lâu dài. Ý tưởng xác định mục tiêu trước, rồi hành động một cách duy ý chí rõ ràng có nhiều hạn chế như:

1. Làm thế nào để tìm kiếm các giải pháp? Kỹ năng nào để tìm kiếm?
2. Làm sao bạn có thể tìm kiếm những giải pháp chưa được phát minh?
3. Và làm sao bạn tránh tạo nên những giải pháp giả tạo thay vì những giải pháp tốt?

Thế giới này phức tạp bội phần so với những suy nghĩ một chiều trong các khóa học về quản trị: bản chất của vấn đề là nghi vấn, thông tin (và độ tin cậy của chúng) cũng khó lường, có nhiều cách hiểu khác nhau, thậm chí mâu thuẫn nhau, cũng như nhiều định hướng giá trị khác nhau, các mục tiêu không phải lúc nào cũng rõ ràng, thống nhất, và chúng ta thì vẫn phải tiếp tục sống và đối mặt với chúng. Vấn đề ở chỗ hầu hết các chương trình đào tạo quản trị đưa ra một số giả định tạo niệm sai lầm rất nguy hiểm, chẳng hạn như: các mục tiêu luôn rõ ràng, giải pháp đã có, các công nghệ và quy trình cũng như thông tin đều có sẵn. Thật không hay đây lại là hiện tượng phổ biến xảy ra trong các khóa học kinh tế vi mô. 

Điều tệ hơn nữa là yếu tố con người hầu như không được đề cập đến hoặc bị thay thế nhanh chóng trong các giáo trình. Theo chúng tôi được biết thì bốn năng lực được trình bày trong cuốn sách này hầu như bị vi phạm nhiều hơn là được áp dụng. Và khi “yếu tố con người” được đề cập đến ở đâu đó, ngay cả trong các trường học quản trị cao cấp, nó luôn bị ám chỉ với những từ miệt thị như “mềm yếu”, “văn thơ” hay “sến”, những thái độ và từ ngữ đã làm cho yếu tố này bị lu mờ trước khi được mọi người biết đến.

không có nghĩa học tập để trở thành nhà lãnh đạo là dễ dàng. Không có công thức rõ ràng nào, không có quy luật chặt chẽ nào, cũng không có bí quyết nào để trở thành người lãnh đạo thành công. Thực tế, đó là quá trình đầy tính nhân bản, với vô số thử nghiệm và sai lầm, vô số chiến thắng và thất bại, có lúc đúng thời điểm hay ngẫu nhiên, có lúc bằng trực giác hay tài năng sáng suốt.

Rèn luyện để trở thành nhà lãnh đạo sách vở có thể giúp bạn hiểu mọi việc xung quanh, nhưng đối với những ai chú tâm thì việc học hỏi chủ yếu diễn ra thông qua kinh nghiệm.

Câu nói ẩn dụ nổi tiếng được gán cho Sidney Harman (cựu CEO của Harman International Industries) “Bạn biết đấy, học hỏi để lãnh đạo không dễ dàng chút nào; nó giống như học cách chơi đàn violon trước đám đông vậy.”